Vừa nhận nhà — dù là mua lại, thuê mới hay nhận bàn giao từ chủ đầu tư — việc đầu tiên nên làm không phải dọn đồ mà là xử lý ổ khóa cửa chính. Lý do rất đơn giản: bạn không biết còn bao nhiêu chiếc chìa giống hệt chìa mình đang cầm đang nằm ngoài kia. Cách xử lý gọn và chắc nhất là chỉ thay lõi khóa (ruột khóa): giữ nguyên bộ tay gạt đang đẹp, thay phần ruột bên trong — toàn bộ chìa cũ lập tức hết tác dụng, mà chi phí nhẹ hơn nhiều so với thay cả bộ khóa.
Chìa cũ có thể đang ở trong tay những ai?
Một căn nhà qua vài đời chủ, vài đợt người thuê sẽ phát sinh rất nhiều bộ chìa: chủ cũ và người nhà của họ, người thuê trước, thợ sửa điện nước từng được giao chìa để ra vào tự do, thậm chí cả môi giới dẫn khách xem nhà. Hầu như không ai thu hồi đủ số chìa đó khi bàn giao. Giữ nguyên ổ khóa cũ đồng nghĩa với việc bất kỳ ai còn giữ một chiếc chìa đều có thể mở cửa nhà bạn bất cứ lúc nào — và bạn không có cách nào biết được.
Thay lõi khóa là gì, khác gì thay cả bộ?
Bộ khóa tay gạt gồm hai phần: phần "vỏ" là thân khóa và tay gạt bạn nhìn thấy, chạm vào mỗi ngày; phần "ruột" là lõi khóa — cụm trụ tròn chứa hệ thống bi, nơi quyết định chiếc chìa nào mở được cửa. Thay lõi (tiếng nghề gọi là rekey) là thợ tháo phần ruột cũ ra, lắp ruột mới vào đúng vị trí cũ. Vỏ khóa, tay gạt, kể cả màu sắc và kiểu dáng giữ nguyên không đổi; chỉ có "mật mã" bên trong là thay mới hoàn toàn, đi kèm bộ chìa mới.
So với thay cả bộ: thay lõi nhanh hơn, rẻ hơn và vẫn đạt cùng một mục tiêu an toàn — chìa cũ vô hiệu. Tuy nhiên có những trường hợp nên thay cả bộ thay vì chỉ thay lõi: thân khóa đã nứt hoặc rỉ nặng, tay gạt rơ lắc nhiều, chốt khóa ra vào không hết, hoặc cánh cửa bị xệ khiến khóa cũ vốn đã hoạt động chật vật. Thợ kiểm tra thực tế sẽ nói rõ trường hợp của bạn thuộc nhóm nào trước khi làm.
Chọn lõi mới thế nào và thợ làm ra sao?
Lõi thay vào cửa chính nên chọn loại chìa vi tính: mặt chìa có các rãnh và lỗ cắt bằng máy CNC hai mặt, có bi nấm chống dò chìa và thanh thép gia cường chống khoan, thân lõi bằng đồng hoặc inox thay vì hợp kim mỏng nhẹ. Loại chìa này khó sao chép ở tiệm cắt chìa thông thường, và đó chính là thêm một lớp an toàn cho nhà mới.
Quy trình thợ làm tại nhà thường theo 5 bước: kiểm tra cửa và bộ khóa hiện tại → báo giá rõ ràng → tháo lõi cũ, lắp lõi mới → test cả chìa mới lẫn chìa cũ ngay trước mặt bạn → bàn giao đủ số chìa. Bước test bằng chìa cũ rất quan trọng: bạn tự tay tra chiếc chìa cũ vào và thấy nó không còn mở được nữa — đó là bằng chứng rõ nhất việc đã xong.
Một lưu ý riêng với nhà dùng khóa điện tử, khóa vân tay: loại khóa này không thay lõi theo cách trên, mà cần đổi toàn bộ mã số và xóa hết vân tay, thẻ từ đã đăng ký của người dùng trước, sau đó đăng ký lại từ đầu cho nhà mình. Làm thiếu bước xóa dữ liệu cũ thì người trước vẫn vào nhà bình thường dù bạn đã đổi mã mới. Tương tự, nếu cánh cửa bị lệch bản lề, xệ xuống cọ khung, nên chỉnh lại cửa cùng lúc — để nguyên thì lõi mới lắp vào cũng nhanh mòn và kẹt như cũ.